Şuet: üç ve daha fazla kişi için tavla

Şuet, ikiden çok kişiyle oynanan tavladır. Bir kişi diğerlerinin tümüne karşı oturur: o kutu, ötekiler takımdır. Üç kişi, bir tahta ve bahis üzerinde anlaşma — şuet için yeterlidir.

Şuet, oyunun en medeni ve en toplumsal hâlidir. Sözcük Fransızcadır ve baykuş demektir: yalnız oyuncu, öteki kuşların rahat bırakmadığı baykuşa benzetilir. Daha neşeli bir okuma da var — şuet zekiler içindir, baykuş da bilgeliğin simgesidir.

Nasıl işler

Kutuya karşı partiyi takımın içinden biri, kaptan yürütür; geri kalanlara mürettebat denir. Roller sabit değildir: her partiden sonra değişirler, şuayı bütün bir akşam boyunca canlı ve adil tutan da budur. Birebir oyunda olmayan bir kolaylık da buradan gelir: şuete akşamın ortasında katılmak da, bir süreliğine kimseyi yüzüstü bırakmadan ayrılmak da kolaydır.

Takım görüşür, kutu görüşmez. Takımın başlıca üstünlüğü budur: pozisyonu sesli tartışabilir. Kaptana açıkça akıl vermek usuldendir, ama son karar onundur ve takım ona uyar.

Kutunun üstünlüğü tam tersidir ve o da gerçektir: tartışacağı kimse yoktur. Tek bir hamle dizisi oynar, kendi oyununda iç anlaşmazlık olmaz.

Şuet nasıl yürütülür

Kutu hesabı her oyuncuyla ayrı ayrı tutar: kazanırsa mürettebatın her üyesinden alır, kaybederse her birine öder. Tahtada parti tektir, hesap ise karşısında kaç kişi varsa o kadar.

Rolleri sıra değil, sonuç değiştirir. Kutu kazandıysa kutuda kalır, kaptan sıranın sonuna geçer ve mürettebatın bir sonraki üyesi kaptan olur. Takım kazandıysa kutu sıranın sonuna geçer, kaptan kutuya oturur ve kaptanlığı yine bir sonraki oyuncu alır. Kazanan yerinde kalır: güçlü bir oyuncu bütün akşamı kutuda geçirebilir. Kaptan ise her partide yenidir — ya görevden düşmüştür, ya kutuya geçmiştir.

Vekil kaptan. Kaptan küpü reddedip çekildiği hâlde ötekiler oynamayı sürdürüyorsa, partiyi sıradaki oyuncu vekil kaptan olarak bitirir. Bu parti nasıl biterse bitsin, sonraki partinin kaptanı da odur; vekil kaptan da çekilirse rol sırayla devam eder. Aynanın öteki yüzü: kutu, kaptanın küpünü reddeder ve mürettebat oynamayı sürdürürse, kaptan partinin kalanında oturur, ama parti bitince kutuya geçer.

Küp bir tane olabilir, herkese birer tane de. Birden çok küple oynanırken kutu mürettebat üyelerini tek tek ikiye katlar, her üye kabul mü red mi edeceğine kendi karar verir ve kutuyu kendisi de ikiye katlayabilir. Tek küple oynanırken karar kaptanındır, ama mürettebatın da bir hakkı vardır: kaptan reddettiğinde ötekilerden herhangi biri kabul edip partiyi takım adına sürdürebilir.

Bahis puan başına belirlenir ve şuet neredeyse her zaman para için oynanır: parti bitince herkes kendi hesabına göre öder ya da alır.

Kalabalık için iki ayrıntı. Vekil (proxy) — masadan ayrılan oyuncunun yetkilisi: yokluğunda küpü o tutar. Ortak — kutunun kendine bir eş alma hakkı; kalabalık olduğunda, genellikle altı kişiden itibaren tanınır.

Bir de önceden anlaşılması gereken asıl şey: şuetin tek bir kural derlemesi yoktur. Kulüpler tartışmalı durumları farklı çözer, bu yüzden onları ilk partiden sonra değil, öncesinde konuşup anlaşmak gerekir.

Kutu: güçlü oyuncuya kârlı, zayıfa pahalı

Güçlü oyuncular kutu yerini çoğu zaman sever: üstünlükleri orada katlanır. Yer tam olarak aynı nedenle tehlikelidir — kutu bütün takıma karşı oynar, dolayısıyla ortaya koyduğu da o kadar kat artar. Yenilgi takımdaki herkesle çarpılır.

Kutuyu seçerek almak gerekir: burası yüksek oynaklıkta bir yerdir. Yüksek bahislerde ya da birkaç katlamada kutunun hesapları iki yönde de kabarır.

Buradan çıkan tek sayısal öğüt tahtaya değil cüzdana dairdir. Kleinman: 5 avro bahisle şuet oynuyorsanız yanınızda 1000 avro bulunsun ve onu kaybetmeye hazır olun. Başka bir kitabında aynı düşünceyi başka türlü söyler: 200 puan kaybetmeye hazır olun.

Küp burada ikili oyundakinden çok şey belirler

Burada iki görüş yok: şuette küp kararları birebir oyundakinden önemlidir ve küpü iyi kullanmak her zamankinden değerlidir. Neden aynı aritmetik: kutunun hatası takımın bütün üyeleriyle çarpılır.

İkili oyunda bulunmayan bir imkân da var: ayrı küpler. Birden çok katlama önerildiğinde kutu bir kısmını kabul edip bir kısmını reddedebilir — dörtten ikisini almak gibi. Bu, parasal riskini düşürür ve şansını yükseltir: dört göz ikiden çok görür. Eski «The Backgammon Book»un şuet kuralları bugün tam da bu yüzden eskimiş sayılır: neredeyse herkes ayrı küplerle oynuyor.

Ayrıca sınırdaki kabulden vazgeçmek diye anılan bir davranış var: şuette kuşkulu bir kabulü bırakmak genellikle doğrudur, çünkü kutu tek başına oynar — bu da takım için kolay bir üstünlüktür.

Kendi deyimi de var: «parti için vermek» — ötekiler istemezken kutuyu ikiye katlamak isteyen oyuncunun önerisi.

Jacoby kuralı burada zorunlu

Şuette Jacoby kuralı, aksi kararlaştırılmadıkça standart sayılır ve adil, ilginç bir oyun için gerekli görülür. Nedeni somut: o olmasaydı kutu ya da kaptan, en çoğu sıkmak için küpü gammona yatkın pozisyonlarda bilerek tutabilirdi. Parayla ya da şuette oynayan herkesin bu kuralı anlaması gerekir.

Etik: biçimin kırılgan yeri

Bir durumu ayrıca ele almak gerek, ve o pullarla değil insanlarla ilgili. Mürettebattan biri kaptana ikiye katlamamasını salık verir — kaptanın yine de katlayacağını bile bile, ve böylece kutuyu akılsızca kabule kışkırtır. Bu etik değildir.

Paraya dair aynadaki uyarı: kabulü teknik olarak yanlış olan oyuncu büyük olasılıkla kaybeder, üstelik kutuya karşı oynamayı sürdürmesine göre belirgin biçimde daha çok.

Şuet neden oynanır

Şuet aynı anda hem eğlence hem derstir, ve ikincisi birincisinden sık çıkar.

• stratejiyi, küp kararlarını ve pul hamlelerini gerçek zamanlı tartışmanın en iyi yolu;
• deneyimli oyuncuların aynı pozisyonu sesli düşünmesini duymak, kendi gelişimini hızlandırır;
• henüz çok güçlü olmayanların güçlülerden öğreneceği çoktur — ve öğrenme tartışmanın içinde kendiliğinden olur;
• şuet hızlı, toplumsal ve meraklandırıcıdır: kaptanlık sırası kendinde olmasa da her partiye herkes katılır.

Ciddi kulüp oyuncularının çoğu oynamayı böyle tercih eder. Denemenin en kolay yolu yerel kulüptür: kulüp akşamlarında şuet neredeyse her yerde kurulur.

Şuette olmayanlar

İnternet. Biçim ağa iyi taşınmaz, nedeni de söylenmiş: canlı tartışmaya, birkaç küpe ve yer değiştiren rollere dayanır. Üçünden hiçbiri çevrimiçi ortamda doğru dürüst yeniden kurulamıyor.

Kolay hesap. Turnuva gününün sonunda ya da bütün gece süren bir şuette puan saymak işkenceye döner.

Küpün kendisi — küp sayfasında, puan sayımı — sayım sayfasında.