Burada tavlanın terimleri toplandı — tahta başında konuşulanlar ve oyun çözümlemelerini okumak için gerekenler. Her terimin İngilizce ve Rusça karşılığı veriliyor; sayfanın sonundaki tablo onları diller arasında bağlar.
Tahta ve gereçler
Pul — oyuncunun zar atışlarına göre tahtada oynattığı, tek renkten on beş taneden biri. Ona parça da denir.
Zar — hamleyi belirleyen küp. Zar, atanın tarafındaki oyun alanına düz düşmezse yan durmuş sayılır ve atış tekrarlanır. Zarlar deri, plastik ya da ahşap bir kadehten atılır.
Bar — tahtayı ortadan bölen, iç alanı dış alandan ayıran yüksek çıkıntı. Kırılan pullar oraya konur.
Ev — birinci haneden altıncı haneye kadar olan çeyrek: oyuncunun toplamadan önce pullarını getirdiği bölge.
Bar hanesi — oyuncunun yedinci hanesi; adını bara komşu olmasından alır.
Diziler
Çapa — rakibin evinde, iki ya da daha çok kendi pulunuzla tutulan hane. Yüksek çapa 21, 20 ya da 19 hanedir, bazen 18; alçak çapa ise 24, 23 ya da 22.
Prime — her birinde en az iki pul bulunan arka arkaya altı hane. Böyle bir duvar hiçbir atışla aşılamaz.
Kırma
Açık pul — bir hanede tek başına duran, kırılmaya açık pul.
Doğrudan atış — altı haneden uzakta olmayan açık pulu tek bir zar sayısıyla kırma imkânı. Bileşik atış iki sayıyı birden gerektirir; o dolaylı bir atıştır.
Serbest kırma — kıranın kendi evinde açık pul bıraktığı, doğrudan karşı atışa açık kalan kırma.
Karşılık atışı — kendiniz kırıldıktan hemen sonra rakibin açık pulunu kırma imkânı, özellikle doğrudan bardan.
Oyunun akışı
Temaslı oyun — pulların henüz birbirini geçmediği ve kırmanın hâlâ mümkün olduğu durum.
Blitz — çapası olmayan rakibe saldırı: amaç, onun mümkün olduğunca çok pulunu bara göndermek ve kendi evini kapatmaktır.
Bir hanesi oyunu — oyuncunun rakibin birinci hanesinde çapa tuttuğu ve rakip pullarını eve getirip toplarken atış beklediği geç aşama.
Toplama — oyunun sonunda pulların tahtadan çıkarılması: on beşini ilk toplayan kazanır.
Puan — mesafe birimi: pulları eve getirip toplamak için kat edilmesi kalan toplam, puan sayımı diye anılır.
Bahis ve skor
İkiye katlama küpü — sıradan zardan biraz büyük, yüzlerinde 2, 4, 8, 16, 32 ve 64 sayıları bulunan özel bir zar. Oyun sırasında bahsi yükseltir; çoğu zaman kısaca küp denir.
Gammon — hiç pul toplayamamış bir rakibe karşı galibiyet: iki puan.
Backgammon — aynısı, ama kaybedenin barda ya da kazananın evinde de pulu kalmıştır: üç puan. Böyle bir galibiyete üçlü oyun denir.
Üç dilde karşılıklar
Biçimler kendi uygulamamızın yerelleştirmesinden alındı — o, üç dilde de gerçek oyunculardan geçti. Uygulamada olmayan terim tabloda da yok.
| Terim | English | Русский | Türkçe |
|---|---|---|---|
| hane | Point | Пункт | Hane |
| pul | checker | Шашка | Pul |
| zar | Die | Кость | Zar |
| ev | Home | Дом | Ev |
| bar | bar | Бар | bar |
| toplama | bear off | Вывод | Toplama |
| puan | pip | Очко | Puan |
| ikiye katlama küpü | Doubling cube | Куб удвоения | İkiye katlama küpü |
| gammon | Gammon | Гаммон | Gammon |
| backgammon | Backgammon | Бэкгаммон | Backgammon |
Tabloya bir not: «backgammon» kelimesi hem oyunun kendisini hem de o oyundaki üçlü galibiyeti anlatır. Bu bizim özensizliğimiz değil, İngilizce terimin özelliğidir; metinde ikisini cümlenin anlamından ayırmak gerekir.